start
bij het pand van de Historische Kring;
Kerklaan 89 te Kortenhoef;
De Historische Kring "In de Gloriosa" opgericht in 1982 met als doel de geschiedenis van de 3 dorpen Ankeveen, 's-Graveland en Kortenhoef nader te belichten door voorwerpen, afbeeldingen e.d. te verzamelen. Sinds enige jaren worden de activiteiten van de kring uitgeoefend vanuit het gebouw aan de Kerklaan in Kortenhoef.
Op de Kerklaan bevinden zich in de
buurt nog een aantal historisch en architectonisch belangrijke panden.
Het gaat daarbij om landhuizen, die teruggrijpen naar de vorm van oude
Gooise boerderijen.
Kerklaan 52;Hieronder valt ook 'de Gaard' van de hand
van de Larense architect Hamdorff en gebruikt in het begin van de 20e
eeuw als atelier door de bekende Kortenhoefse schilder Smeerdijk.
u steekt de Kerklaan
schuin over om de
Egidius Blocklaan in te gaan;
aan het einde van de laan gaat u
rechtsaf de
Elbert Mooylaan in;
u fietst door de 'oude nieuwbouw' van Kortenhoef; de bebouwing van de huidige kern Kortenhoef concentreerde zich vanaf ca. 1920/30 jarenlang op de Kerklaan en de Oranjeweg (later in de route); in de jaren '60 begon hier de verdere uitbreiding;
Koninginneweg in;
De Koninginneweg is voorheen het jaagpad langs de 's-Gravelandse vaart geweest. Enige eeuwen geleden was het een drukbevaren route voor de aan-en afvoer van groente (van Horstermeer naar Hilversum), turf en zand. De vaart liep van Loosdrecht naar Naarden (het Naardermeer).
na ca. 150 meter
slaat u linksaf de
Bernard van Beeklaan in.
De straatnamen hier verwijzen naar een illustere periode uit de Kortenhoefse geschiedenis. Getrokken door de omgeving en de mooie luchten, trokken rond 1900 schilders (waaronder leden van de Haagse school) en anderen naar deze omgeving om hier hun werk te doen. Ook de schrijver Nescio.
'Het was prachtig weer. De lucht
was totaal schoon en blauwig. De volle maan stond hoog en weerspiegelde
telkens in de lange sloten die rechts van ons 't land in liepen. De maanschaduwen
van de huizen en van de boomen lagen op de landen en op den weg, hier
en daar brandde een lamp in de huizen. Zoo wonderlik achter de ruiten
die de maan bescheen. De knotwilgen en de dunne esschen weerspiegelden
roerloos in 't blauwige water. 't Was doodstil, alleen de blaadjes aan
de weinige boomen ritselden, heel in de verte liep even een man door 't
grint. Een ongeziene koe loeide, daarna was 't stiller'. (Uit 'Kortenhoef',
Nescio in ca. 1911).
aan het einde van de Bernard van Beeklaan wordt over de brug de Elbert Mooylaan rechts ingegaan; na 20 meter gaat u rechtsaf de J.C. Ritsemalaan in. Vervolgens gaat u na weer 20 meter links de C. Vreedenburghgaarde in.
De vereniging Curtevenne heeft in samenspraak en -werking met bewonerse en de gemeente een beplantingsplan gemaakt voor de overgang van de Bernard van Beeklaan naar de Elbert Mooylaan. Tijdens één van de jaarlijkse door de vereniging Curtevenne geinitieerde en gecoordineerde boomplantdagen is dit uitgevoerd.
u fietst op het terrein
van Oudergaard; de C. Vreedenburghgaarde links aanhoudend komt u bij een
bruggetje. Deze steekt u over naar
de Kwakel.
De -inmiddels erg
hoge- populieren op het terrein van Oudergaard zijn eveneens een resultaat
van één van de boomplantdagen in de gemeente. Bij het oversteken
van het bruggetje naar de Kwakel treft u de schoonheid en openheid van
het gebied aan de andere kant van de weg. De vereniging Curtevenne maakt
zich -door o.a. het nauwlettend volgen van allerlei ontwikkelingen en
(bestemmings-) plannen- hard voor het behoud van dit landschap.
Oudergaard is een complex met allerlei vormen van senioren-behuizing.
Momenteel zijn er plannen om de beschikbare ruimte anders in te richten.
Ook deze ontwikkelingen houdt de vereniging Curtevenne in de gaten en
toetst die aan haar doelstellingen.
Een kwakel of kwaak is een houten voetgangersbrug. In het midden plat
en aan weerszijden schuin oplopend. Vroeger lag zo’n brug aan het
einde van de Kwakel over de vaart langs de Herenweg in Ankeveen.
Kwakel / Kortenhoefse dijk; u gaat de brug naar de Kwakel over en vervolgt uw weg naar links; even verder gaat de Kwakel over in de langgerekte Kortenhoefse dijk.
Kerklaan
70; bij die overgang staat aan uw linkerhand een wit huisje met
houten luiken. Dit is een voormalig tolhuis en sluiswachterswoning. Het
begin van de Kortenhoefse dijk is aan weerskanten bebouwd, maar na enige
honderden meters bevindt u zich al fietsend in het voor deze omgeving
zo kenmerkende landschap. De doorkijken op de dijk zijn nog volop aanwezig
en moeten behouden blijven. Halverwege de dijk steekt u de Kattebrug over.
nummer 99; links na de brug bevindt zich een gerestaureerde
boerderij(17e eeuwse opzet) met een mooi erf.
Even verder aan uw rechterhand treft u de vervenershuisjes de Waterlelie
en de Dotter.
Aan dezelfde kant is even later de inrit van de ijsbaan van Kortenhoef.
Behalve de bekende rondjes kunt u hier in een stevige vorstperiode schaatsend
doorsteken naar de Kortenhoefse plassen. Een unieke gelegenheid om daarmee
kennis te maken.
nummer 125; links het Oppad, leidend door weilanden en
moerasbos. Eeuwen geleden het pad voor de mensen uit 's-Graveland om het
kerkje in Kortenhoef te bezoeken. Door verwaarlozing was het pad in onbruik
geraakt. Totdat -mede door initiatieven van de verenigingen Natuurmonumenten
en Curtevenne- het pad weer in 1976 is opengesteld. .
nummer 137; de Karekiet; in 1904 gebouw als atelier op
palen voor Gesina Mesdag van Calcar. Het karakteristieke houten gebouw
is van 1929 tot 1990 in gebruik geweest als jeugdherberg.
nummer 143; de Oude School; het gebouw is in 1904 in gebruik genomen als
dorpsschool. Recent is het opgeknapt en fungeert het o.a. als thuisbasis
voor de stichting BLOK (Behoud Leefbaarheid Oud Kortenhoef). Er worden
nu cursussen, workshops, tentoonstellingen e.d. georganiseerd.
nummer 149; een fraaie boerderij, stammend uit 1754. Barend van Voorden,
de laatste van de Kortenhoefse schilderskolonie is er nu woonachtig.
nummer 155; een pand in neo-renaissance stijl; tot 1910
polderhuis (nummer 153); van 1910 tot 1966 gemeente- annex polderhuis;
boven de deur is het wapen van de voormalige gemeente Kortenhoef te zien.
nummer 157; het Rechthuis; van 1880 tot 1920 o.a. logement
voor de leden van de Kortenhoefse schildersschool; de hoofdvorm van het
gebouw is waarschijnlijk 18e eeuws;
nummer 165; Huis met de twee linden, gebouwd in 1881
en toendertijd de woning vann Bernard van Beek.
nummer 168; aan de andere kant van de weg; de Nederland
Hervormde Kerk; de kerk is laat middeleeuws; het koor stamt waarschijnlijk
uit de 14e eeuw. De fundering van de kerk bestaat uit een opeenstapeling
van koeienhuiden. De toren stamt uit de 15e eeuw en is 1650 voorzien van
een omloop. De steeds wisselende lichtval bepaalt in hoge mate de sfeer
in het kerkje. De eikenhouten koorstijlen uit 1541 nodigen tevens uit
om het kerkje eens van binnen te bekijken. Het kerkhof achter de kerk
gunt een doorkijk naar het natuurgebied achter de kerk. Naast de kerk
ligt de Kerkedobber. In het begin van haar bestaan heeft de vereniging
Curtevenne zich ingezet voor het uitbaggeren van dit water.
De kerk wordt behalve voor liturgische doelen ook gebruikt voor tentoonstellingen
(Kunst aan de dijk).
nummer 173/174; huisjes Boomkens; vervenershuisjes, die
door toedoen van de stichting Curtevenne mooi zijn gerestaureerd.
nummer 194; aan het einde van de Kortenhoefse dijk (ter
hoogte van nummer 187) rechtsaf het Dode End op. Dit was het oorspronkelijke
vervolg van de dijk. Met het graven van het Hilversums Kanaal is een knik
gekomen naar het vervolg van de dijk (het Moleneind). Hier staat een gerestaureerd
vervenershuisje (huisje Dekker).
De Kortenhoefse dijk
wordt vervolgd om aan het einde de provinciale weg over te steken naar
het
Moleneind (over de prov. weg naar rechts en na 20m naar
links).
De kavels aan uw rechterhand lopen door naar de Wijde
Blik en die aan uw linkerhand in het Hol. Het Hol is nu een door Natuurmonumenten
beschermd gebied. Dit gebied is ooit afgegraven voor turf. Nu is het een
moerasgebied dat alle verlandingsstadia omvat: van open water en rietland
tot trilveen en bos. Er komen veel soorten planten voor: in bosjes els,
berk en eik, in de hooilanden echte koekoeksbloem, grote boterbloem en
dotterbloem. In het water groeit waterviolier, krabbenscheer, mattenbies
en pijlkruid. Het oude verveningspatroon van legakkers en petgaten is
op sommige plaatsen nog herkenbaar. Mooi is het Hol in het voorjaar wanneer
moeras- en bosvogels zingen en de lucht vol is van libellen.
Aan het begin van het Moleneind passert u de Graversbrug, een provinciaal
monument.
D.A. Lambertszkade; aan het eind van het Moleneind, daar waar er een knik is naar de Horndijk (Loosdrecht) gaat u rechsaf de Lambertszkade op.
Dit smalle fietspad loopt tussen de Wijde Blik (aan uw rechterhand en de Loenderveense- en de Waterleidingsplas (aan uw linkerhand).
Alvorens u de Lambertszkade opgaat,
kunt u ook linksaf de Kromme Rade opgaan. U dient dan wel uw fiets te
laten staan. Het is een prachtig wandelpad, dat de kenmerkende omgeving
doorkruist.
Op dit punt van de route stond tot 1890 een korenmolen (Moleneind).
aan het einde van de Lambertszkade gaat u naar rechts
de
Boslaan op; langs de Vecht fietst u richting Vreeland;
u gaat linksaf onder de provinciale weg door; even verder gaat u rechtsaf
de Kleizuwe op;
de Kleizuwe is de oude verbindingsweg tussen Kortenhoef
en Vreeland; aan de Vreelandse kant treft u een aantal mooie panden (Jagtlust
en de Plantage); aan het einde van de Kleizuwe staan de molen Gabriël
(genoemd naar de schilder) en het Fort Kijkuit. De molen is de laatste
van de drie watermolens van de polder Kortenhoef. De molen stamt uit 1635.
Fort Kijkuit; Dit fort maakte vroeger deel uit van de Hollandse Waterlinie,
een inundatielinie van tientallen forten, die tussen 1880 en 1914 werd
gebouwd. 's Winters overwinteren er vleermuizen, waaronder de baardvleermuis.
Rond het fort staan kleine leeuwentand, gewone veldsla en ruige weegbree.
Door de hellingen te maaien, verschraalt de bodem en blijft deze bijzondere
vegetatie intact. Op het fort staan es, eik en wilde kastanje en enkele
hoogstamappelbomen. De struiklaag bestaat uit meidoorn en is een broedplaats
voor heggenmus, roodborstje en winterkoninkje. In de gracht zwemmen karpers.
aan het einde van de Kleizuwe gaat u naar rechts om vervolgens de (provinciale) Vreelandse weg links op te gaan richting Kortenhoef/'s-Graveland;
Vreelandseweg: het fietspad langs deze weg leidt lang
het Zuwe strandje (rechts) aan de Wijde Blik. Aan de andere kant ligt
-achter het Hiversumsch kanaal het Wijde Gat, een onderdeel van de Kortenhoefse
plassen. U wordt een doorkijkje gegund via de Zoete Inval. Dit moerasgebied
met legakkers, rietlanden, plassen en petgaten is vanaf 1600 door vervening
ontstaan. Op het water in de Kortenhoefse Plassen drijven waterplanten
als waterlelie en gele plomp, het eerste stadium van verlanding. Soms
ontstaan spontaan eilandjes van krabbenscheer en waterscheerling, zogeheten
drijftillen, waarop de zwarte stern zijn nest bouwt. Andere broedvogels
in het gebied zijn de fuut, snor, grote karekiet en grauwe gans.
Om dit rust- en broedgebied van vele moeras- en watervogels niet te verstoren,
zijn de Kortenhoefse Plassen alleen toegankelijk voor kano's en roeiboten.
's-Graveland.
Onderweg kunt u genieten van de mooie doorkijkjes, zoals
die naar het kerkje van Kortenhoef. Rechts van de weg ligt vlak voor Intratuin
een moeras/veengebied genaamd de Suikerpot. De plassen die u ziet worden
ook wel de 'schildersplasjes' genoemd.
Voorbij
Intratuin gaat u linksaf het
Zuidereinde op en even later wederom linksaf naar de
Emmaweg.
U bent weer in Kortenhoef. Vanaf de brug tussen het Zuidereinde
en de Emmaweg heeft u een mooi uitzicht over de kilometerslange 's-Gravelandsevaart.
De vaart was in 1634 gereed en luidde de ontginning van het dorp 's-Graveland
in. De Zuidersluis stamt uit 1638 en de sluiswachterswoning (Emmaweg 82)
uit 1652 en is daarmee één van de oudste panden. Het pand
heeft een met riet gedekt wolfsdak.
Over de brug in de knik van de weg bevindt zich de andere kant van het
Oppad.
De Emmaweg was voorheen een mix van wasserijen, bleekveldjes, groente
kwekerijen en andere agrarische bedrijven.
In de dorpskern
van Kortenhoef, slaat u linksaf de
Oranjeweg in.
u fietst door tot de Julianaweg
en gaat daar naar rechts; voor u prijkt de Antoniuskerk; een neo-gotische
kerk uit 1880, gebouwd door A. Tepe, een leerling van P. Cuijpers. Dit
is tevens het einde van het Kortenhoefse gedeelte van de fietstocht